Antybiotyki prawdy i mity

Z jednej strony uważane są za największe odkrycie medycyny XXI w. Leczą zakażenia bakteryjne. Z drugiej często nadużywane nie tylko osłabiają nasz organizm. Wierzysz w moc antybiotyków? Przeczytaj ten tekst

Wszyscy eksperci na świecie uważają, że szastamy antybiotykami, przez co szkodzimy swojemu zdrowiu. Leki te niszczą drobnoustroje naturalnie bytujące na naszej skórze i błonach śluzowych, przede wszystkim przewodu pokarmowego, które wchodzą w skład układu odpornościowego i chronią przed chorobotwórczymi bakteriami, wirusami, grzybami i pasożytami. Jak wiadomo patogeny te mają większe pole do popisu u osób z podwyższoną glikemią. Co więcej, jeśli pod wpływem antybiotyku ginie część bakterii wchodzących w skład mikrobioty, w efekcie zwalnia się miejsce dla potencjalnych patogenów, które mogą się bezkarnie namnażać i przełamywać bariery obronne, wywołując zakażenie. W taki sposób na przykład oporna pałeczka okrężnicy Escherichia coli w trakcie antybiotykoterapii dostaje się do dróg moczowych, przez co mamy zakażenie układu moczowego. To kolejny częsty problem diabetyków.

Czosnkiem w bakterie!
Istnieją naukowe dowody, że antidotum na przeziębienie mogą być czosnek i cebula. Działają przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. Jednym z ziół zalecanych przez naukowców w chorobach dróg oddechowych i zapaleniu oskrzeli jest podbiał. Zawarty w nim śluz tworzy powłokę na powierzchni błon śluzowych, dzięki czemu hamuje odruch kaszlu, a napar z kwiatów przez silne działanie przeciwskurczowe na mięśnie gładkie górnych dróg oddechowych ułatwia odkrztuszanie. Aby we własnej kuchni przygotować leczniczy napar, dwie–trzy łyżeczki suchych liści lub kwiatów (1,0–1,5 g) zalewamy szklanką wrzącej wody, odstawiamy na 10–15 minut i pijemy trzy–cztery razy dziennie. 

Nadużywanie antybiotyków
Niestety, według Światowej Organizacji Zdrowia chorzy na cukrzycę podczas przeziębienia, bólu gardła, grypy czy kaszlu niepotrzebnie przyjmują te leki nie tylko z własnej winy. Niektórzy lekarze, przede wszystkim starsi, mając pewne utrwalone przyzwyczajenia, zlecają antybiotyk „na wszelki wypadek”, myśląc, że wprawdzie w zakażeniu wirusowym nie pomoże, ale też nie zaszkodzi, natomiast jeśli chory cierpi na infekcję bakteryjną będzie skuteczny. Tymczasem…
– Antybiotyki powinny być zlecane tylko wtedy, gdy zakażenie zostało wywołane przez bakterie – podkreśla prof. Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat konsultant krajowy w dziedzinie mikrobiologii lekarskiej. I wyjaśnia: Podając je w infekcji wirusowej można czasem odnieść mylne wrażenie, że są one skuteczne, ponieważ część antybiotyków ma silne właściwości przeciwzapalne, co powoduje złagodzenie dolegliwości. Ale nie ma to nic wspólnego z działaniem przeciwwirusowym, ponieważ leki te na wirusy nie działają. Taki sam efekt przeciwzapalny można odnieść stosując typowe leki przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, takie jak np. ibuprofen – dodaje ekspertka.

Ważne odstępy czasu
Kolejna ważna rzecz, o której warto pamiętać: Europejska Agencja Leków w 2016 r. poinformowała: ponad połowa osób ze wskazaniem do antybiotykoterapii stosuje te leki w sposób nieodpowiedni, a więc mniej skuteczny. Co robimy nie tak?
Zapominamy na przykład o tym, że bardzo istotne jest przestrzeganie właściwych odstępów czasowych między dawkami. Nie wolno ich wydłużać, ponieważ w takiej sytuacji stężenie antybiotyku spada poniżej progu skuteczności, wzrost bakterii nie jest dłużej hamowany, natomiast zyskują one doskonałą okazję do rozwoju oporności, która spowoduje, że leczenie będzie mniej skuteczne. Często zdarza się również, że samodzielnie odstawiamy lek, kiedy tylko poczujemy się lepiej. To błąd, za szybkie odstawienie go wydłuży czas trwania infekcji, a przy okazji przyczyni się do powstania lekooporności. Jak do tego dochodzi? Otóż dany szczep bakterii składa się z osobników o różnej wrażliwości na antybiotyk. Jeśli przyjmujemy lekarstwo krótko, to zlikwidujemy jedynie najbardziej podatne na jego działanie bakterie, a pozostawimy te oporne, które będą się mnożyć w organizmie. Wtedy przy kolejnym zakażeniu bakteryjnym będzie trzeba szukać innego, zwykle silniejszego, przez co siejącego jeszcze większe spustoszenie we florze bakteryjnej.

Jak chronić się przed chorobami bakteryjnymi?
Dobra wiadomość jest taka, że łatwo możemy obronić się przed chorobami bakteryjnymi. Skuteczną metodą jest… mycie rąk. Zbierają one nieustannie niezliczone ilości bakterii z otoczenia, a my mamy skłonność do bardzo częstego, nieświadomego dotykania twarzy, co powoduje, że bakterie wnikają do wnętrza organizmu przez usta i nos. Naukowcy już dawno dowiedli, że infekcje przenoszone przez wirusy i bakterie łapiemy właśnie zazwyczaj poprzez ręce, a nie przez to, że przemarzniemy. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po pobycie w każdym miejscu będącym skupiskiem ludzkim, przed przygotowywaniem pożywienia, po kichaniu i czyszczeniu nosa.

Myślisz: wezmę probiotyki i po kłopocie? Niekoniecznie
Nasz początkowy entuzjazm związany ze stosowaniem probiotyków w świetle wyników ostatnich badań uległ znacznemu osłabieniu – mówi prof. Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat. Początkowo wydawało się, że stosowanie probiotyków w trakcie i/lub po zakończeniu antybiotykoterapii powinno działać ochronnie na mikrobiotę przewodu pokarmowego i zmniejszać ryzyko działań niepożądanych, takich jak np. biegunka poantybiotykowa. Ostatnie publikacje wskazują, że stosowanie probiotyków wcale nie przyspiesza, ale wręcz opóźnia o kilka miesięcy powrót mikrobioty do równowagi po zastosowanej antybiotykoterapii. Tak więc stosowanie probiotyków w trakcie lub po kuracji antybiotykowej wydaje się co najmniej wątpliwe.
Co zrobić, by poprawić kondycję naszej flory bakteryjnej? Po pierwsze warto jeść na co dzień produkty pochodzące z naturalnej fermentacji, tj. kiszonki oraz naturalnie fermentowane przetwory mleczne jogurty, kefiry oraz pić herbatę, a także co być może zaskakujące – kawę. Wykazano, że dieta w nią bogata sprzyja różnorodności naszej flory bakteryjnej, przez co zapewnia nam lepsze zdrowie.

Magdalena Maciejczyk,
dziennikarka, entuzjastka zdrowego stylu życia, absolwentka studiów podyplomowych Zalecenia żywieniowe dla ludzi zdrowych i chorych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Antybiotyki prawdy i mity”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *