Nadciśnienie a cukrzyca

Nowa epidemia? Chyba tak. Już co trzeci dorosły diabetyk ma nadciśnienie. Ale jest i dobra wiadomość. Można je skutecznie obniżać i poczuć się lepiej nie tylko po lekach.

Za nadciśnienie uważa się ciśnienie tętnicze powyżej 138/90 mmHg. Skąd bierze się choroba do końca nie wiadomo. Prowadzone latami badania dowiodły, że u  90. na stu chorych rozwija się ona samoistnie, bez konkretnej przyczyny. Wtedy najczęściej jest skutkiem nadmiaru soli i tłuszczu w diecie, otyłości, nałogów, braku aktywności fizycznej, stresu. Ponadto zbyt wysokie ciśnienie krwi bywa też objawem innej choroby np.  zaburzeń pracy tarczycy, nerek, nadczynności przytarczyc.

Dlaczego trzeba je leczyć? 

– Cukrzyca i nadciśnienie tętnicze to jedne z głównych czynników prowadzących do przedwczesnej miażdżycy, niedokrwienia (często bezobjawowego) i groźnych zaburzeń rytmu serca – mówi prof. dr hab. Artur Mamcarz, kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym. – Nieleczone nadciśnienie jest najważniejszym czynnikiem ryzyka udarów mózgu, jest powodem nieodwracalnych zmian w układzie krążenia i uszkodzeń wielu narządów. 

Co robić, by obniżyć ciśnienie krwi? 

Najłatwiej osiągnąć to z pomocą leków, ale najnowsze badania pokazują, że nierzadko wystarczy jedynie zmienić dietę i styl życia. – Po pierwsze radzę ograniczyć sól w jedzeniu, którą powszechnie uważa się za jednego z winowajców wysokiego ciśnienia – mówi dr Daria Domańska-Senderowska, dietetyk Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.  
– Powinniśmy jeść jedną, a najlepiej pół łyżeczki soli kuchennej na dobę, czyli od 1000 do 2000 mg sodu łącznie z produktów i z solniczki. U osób z łagodnym nadciśnieniem daje to szansę na wyleczenie bez farmakoterapii, a w przypadkach bardziej zaawansowanej choroby, na zmniejszenie dawek leków. 

Szukaj soli na etykietach

  • Sól to także:
  • glutaminian sodu
  • soda
  • fosforan sodu
  • benzoesan sodu
  • azotan sodu
  • wodorotlenek sodu
  • propionian sodu
  • cytrynian sodu

Bądź czujny. Czytaj etykiety!  

Polacy nie dość, że jedzą trzy razy więcej soli niż powinni, to też najczęściej kupują tzw. sól ważoną, najtańszą, oczyszczaną chemicznie i dodatkowo pozbawioną naturalnego jodu. Natomiast znacznie lepszym wyborem dla naszego zdrowia jest sól morska nieoczyszczana, różowa himalajska czy czarna Cejlońska połączona z węglem. Mają one znacznie więcej składników mineralnych i jodu, przeciwdziałającego niedoczynności tarczycy. To kolejny częsty problem chorych na cukrzycę.  
Sprawdzaj ilość soli w produktach. Sól to też glutaminian sodu, soda, fosforan sodu, benzoesan sodu, azotan sodu, wodorotlenek sodu, propionian sodu czy cytrynian sodu.  I nie wariuj. 
– Nie powinniśmy całkowicie wyeliminowywać soli z diety, bo może to zmniejszyć apetyt, przez co prowadzić do niedożywienia – ostrzega specjalistka i zamiast tego radzi przynajmniej raz dziennie jeść produkty bogate w potas, który ma antagonistyczny wpływ na sód. Znajdziemy go m.in. w nasionach konopi, dyni i słonecznika, pomidorach, czarnych porzeczkach, czosnku, roślinach strączkowych oraz otrębach owsianych. 
W sprzedaży jest także sól sodowo-potasowa mieszana w różnych stosunkach wagowych.

Co jeszcze?

Badanie kliniczne DASH-Sodium dowiodło, że redukcji spożycia sodu powinny towarzyszyć zwiększone porcje warzyw i owoców, produktów zbożowych gruboziarnistych, niskotłuszczowych produktów mlecznych i ograniczenie jedzenia wędlin, produktów wędzonych i wysoko przetworzonej żywności. Najlepsza dla układu krwionośnego tzw. Dieta DASH zakłada ponadto nie przesadzanie z białkiem, bo jego nadmiar podnosi ciśnienie. Zaleca się też ograniczenie liczby zjadanych kalorii do 2000 kcal dziennie co w nadciśnieniu działa terapeutycznie. Udowodnione jest, że  zmniejszenie masy ciała o 10 kg powoduje redukcję wartości ciśnienia skurczowego o 20 mm Hg i rozkurczowego o 10 mm Hg. 

Zioła i przyprawy

– W prewencji nadciśnienia warto również stosować zioła o działaniu hipotencyjnym – podpowiada dietetyczka Daria Domańska-Senderowska.
Naukowcy wykazali, że u osób cierpiących na cukrzycę jedzenie pół łyżeczki cynamonu cejlońskiego dziennie zauważalnie zmniejsza odczyt ciśnienia. Dzieje się tak, bo składniki tej przyprawy pobudzają receptory insuliny, hamują czynniki je inaktywujące, zmniejszają insulinooporność, co przekłada się też na ciśnienie krwi. Ostatnie doniesienia mówią również, że cynamon obniża skurczowe ciśnienie tętnicze u osób na diecie niskowęglowodanowej. Oznacza to, że może on korzystnie wpływać nie tylko na nadciśnienie powodowane dietą, ale i na to o podłożu genetycznym. Kolejną rośliną o potwierdzonym działaniu hipotencyjnym jest kardamon. W 2009 r. na osobach z nadciśnieniem przeprowadzono eksperyment polegający na przyjmowaniu 3 g przyprawy dziennie przez 3 miesiące bez modyfikacji w diecie. Po tym czasie u wszystkich zauważono spadek ciśnienia tętniczego o 15 mm Hg. Inny „lek” który obniża ciśnienie krwi to spożywany regularnie czosnek. Australijscy lekarze z University of Adelaide przeprowadzili badania na 50 pacjentach, u których ciśnienie tętnicze było podwyższone pomimo stosowania typowych leków. Osoby otrzymujące przez 12 tygodni 4 kapsułki czosnkowego wyciągu ( Aged Garlic Extract, AGE) dziennie, miały ciśnienie krwi o ok. 10 mm Hg niższe niż ci, którym podawano placebo. Czosnek rozszerza naczynia przez co krew przepływa przez nie swobodnie. Od setek lat w medycynie chińskiej w walce z podwyższonym ciśnieniem stosowane są nasiona, bulwy i liście selera – przyprawa ta ma  działanie diuretyczne i wazodylatacyjne, czyli powoduje rozkurcz mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych. Skutkiem tego procesu jest poszerzenie światła naczyń i spadek ciśnienia. Codzienne picie soku ze średniej wielkości selera przynosi rezultaty już po 2 tygodniach. Podobnie zadziała sok z jemioły, który swoje właściwości hipotensyjne zawdzięcza obecności kwasu aminomasłowego, obniża ciśnienie wywierane na ściany naczyń. Jest jeszcze coś. W leczeniu nadciśnienia nie można zapomnieć również o gimnastyce. Obniża ona aktywność układu współczulno-nadnerczowego, którego pobudzenie (np. stresem, emocjami) powoduje skurcz tętnic i wzrost ciśnienia krwi. Należy pamiętać, aby unikać ćwiczeń siłowych, np.: podnoszenia ciężarów, ćwiczenia na siłowni czy gry wymagającej emocjonalnego zaangażowania ze względu na rywalizację. Sporty siłowe polegają na jednorazowym, krótkotrwałym wysiłku, który prowadzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia krwi i dla osób z nadciśnieniem mogą być one niebezpieczne dla zdrowia. Przeciwwskazane są również ćwiczenia wykonywane w pochyleniu, które mogą powodować ucisk na jamę brzuszną i wzrost ciśnienia w klatce piersiowej.


Jak mierzyć ciśnienie?

Pomiar ciśnienia tętniczego powinien być wykonywany po kilkunastominutowym odpoczynku. Podczas badania powinniśmy wygodnie siedzieć; ramię powinno być podparte i ułożone na wysokości serca. Przy pomiarze stigmomanometrem rtęciowym część mankietu otoczona powietrzem powinna obejmować co najmniej 2/3 obwodu ramienia; środek mankietu powinien znajdować się nad tętnicą ramienną, a dolny brzeg 3 cm powyżej zagięcia łokciowego.


Stadia zaawansowania
Stadium zaawansowania choroby można ocenić dzięki badaniu dna oka, krwi i moczu, elektrokardiogramowi. Badanie oka pozwala na ocenę stopnia uszkodzenia, przez nadciśnienie, drobnych tętniczek położonych w obrębie siatkówki, co odzwierciedla zaawansowanie zmian naczyniowych również w innych narządach.

Autor: Magda Maciejczyk

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Nadciśnienie a cukrzyca”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *