Okulista pomoże wykryć cukrzycę

Cukrzyca to choroba, która przez wiele lat potrafi pozostać w ukryciu. Według danych WHO, na świecie jest już ponad 400 mln diabetyków, a ich liczba rośnie z roku na rok. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę cierpi ok. 2,7 mln osób. Według Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków, 1/4 z nich nawet nie wie, że jest obciążona tą chorobą.

U 1 na 10 chorych na cukrzycę postępująca utrata widzenia prowadzi do ciężkiego uszkodzenia wzroku, a nawet do ślepoty. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie zaburzeń glikemii, zanim zmiany będą nieodwracalne. Niemałą rolę w tym obszarze pełnią lekarze okuliści, którzy podczas pełnego badania okulistycznego, mogą zauważyć zmiany związane z gospodarką cukrową jeszcze zanim dojdzie do uszkodzeń na dnie oka. Gałka oczna reaguje na zmiany stężenia glukozy w organizmie. Już pierwsze wahania glikemii wpływają więc na istotne elementy optyczne, jak rogówka, film łzowy czy soczewka. Niestabilne widzenie, zmiany refrakcji w kierunku małych minusów u osoby ogólnie zdrowej, to pierwsze sygnały, które dla doświadczonego okulisty będą podstawą do przeprowadzenia bardzo wnikliwego badania, właśnie pod kątem zmian cukrzycowych. Zmiany w przednim odcinku oka można zaobserwować, gdy cukrzyca jest jeszcze nierozpoznana albo pacjent jest w stanie przedcukrzycowym. Przy regularnych wizytach u okulisty, takie nieprawidłowości można zauważyć jeszcze zanim dojdzie do nieodwracalnych zmian w siatkówce takich makulopatia cukrzycowa czy retinopatia cukrzycowa.

Nie tylko retinopatia


Cukrzycowa choroba oczu to grupa schorzeń ze strony narządu wzroku spowodowanych cukrzycą. Zaliczamy do nich powikłania ze strony przedniego i tylnego odcinka oka: zespół suchego oka, zaćmę wikłającą, retinopatię cukrzycową, witreopatię cukrzycową (zaburzenia ciała szklistego), choroidopatię cukrzycową (zaburzenia naczyniówki) i neuropatię cukrzycową (zaburzenia nerwu wzrokowego).

Powikłania cukrzycy korelują głównie z czasem trwania i stopniem zaawansowania choroby oraz z wiekiem pacjenta, jednak zaburzenia na powierzchni oka występują przeważnie od samego początku. Zmiany na powierzchni oka obserwuje się u większości diabetyków. W bardzo precyzyjnej diagnostyce, takiej jak cytologia spojówki gałkowej, zaburzenia powierzchni oka wykrywane są u ponad 70% chorych z cukrzycą typu 2 i dotyczą wszystkich frakcji filmu łzowego: wodnej, lipidowej i mucynowej. Jeżeli spojrzymy na powierzchnię oka, na to, co dzieje się w przednim odcinku, to poza zmianami refrakcji, zespołem suchego oka, istnieje wiele dodatkowych czynników ryzyka związanych z wahaniami cukru i cukrzycą, np. skłonność do częstych infekcji. Zapalenia brzegów powiek oraz znajdujących się w nich gruczołów, np. jęczmienie czy nawracające gradówki, są też jednym z symptomów, które powinny okulistę skłonić do różnicowania w kierunku cukrzycy.

Czytaj również: Wzrok a cukrzyca. Nowe leki i telemedycyna


Diagnoza w gabinecie okulistycznym

Badanie dna oka po rozszerzeniu źrenicy daje możliwość oceny naczyń krwionośnych siatkówki i ewentualnych zmian w przebiegu cukrzycy – wysięków, wybroczyn, obrzęku plamki czy nieprawidłowości naczyń. Nie jest zatem tajemnicą, że regularne badania wzroku pomaga w diagnostyce cukrzycy. Gdy nie jest ona prawidłowo leczona, powoduje zmiany w układzie krwionośnym, które z kolei są najbardziej widoczne w niewielkich naczyniach, zlokalizowanych w oczach. W początkowym stadium choroby, diabetyk może nie odczuwać wyraźnych objawów lub nie są one charakterystyczne dla cukrzycy. Ponadto, laboratoryjne badania przesiewowe wcale nie muszą dawać jednoznacznych wyników. Koniecznością są zatem badania specjalistyczne, tym bardziej, że sami pacjenci sporadycznie kierują się do lekarza pierwszego kontaktu, co z kolei utrudnia wczesne rozpoznanie cukrzycy. Co więcej, okulista może także wykryć inne choroby poprzez badanie dna oka. Wystarczy wspomnieć o nadciśnieniu tętniczym, chorobach krwionośnych, stwardnieniu rozsianym, tętniakach, a nawet nowotworze mózgu.

Czytaj również: Retinopatia cukrzycowa – nowoczesne leczenie


Co jeszcze mówią oczy?

Dno oka jest źródłem cennych informacji nie tylko w zakresie kondycji samego wzroku, ale także funkcjonowania naszego organizmu. Badanie ułatwia diagnozę wielu dolegliwości, ale przede wszystkim, ich wczesne wykrycie pozwala zapobiec rozwojowi samej choroby. Należy pamiętać, że badanie dna oka jest bezbolesne i wykorzystuje się do niego oftalmoskop, który umożliwia dokładną analizę nerwu wzrokowego i elementów tylnych oka. Pozwala ono postawić diagnozę i rozpocząć stosowne leczenie. Celem kuracji jest natomiast osiągnięcie optymalnego stężenia glukozy we krwi, który powinien być możliwie najbardziej zbliżony do prawidłowych wartości.

Czytaj również: Badania na cukrzycę

Profilaktyka zdrowotna

I tu wracamy ponownie do kwestii regularnych badań. Dorosły człowiek powinien odwiedzać okulistę minimum raz na dwa lata, a osoby po 40. roku życia – minimum raz na rok. Pacjenci z wadą wzroku – optymalnie raz na rok, młodzież i dzieci nawet co sześć miesięcy, ponieważ progresja krótkowzroczności wymaga bardzo rozważnej kontroli. W przypadku osób ze zdiagnozowaną cukrzycą przyjmuje się, że jest to minimum raz na sześć miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet raz na kwartał, zależnie od wieku pacjenta oraz czasu trwania cukrzycy. Najbardziej skutecznym sposobem na uniknięcie powikłań cukrzycy jest odpowiednia samokontrola, a w przypadku cukrzycy typu 2 także zmiana dotychczasowego trybu życia. Zdrowa i dobrze zbilansowana dieta, utrzymywanie właściwej masy ciała, regularny wysiłek fizyczny oraz unikanie używek są naturalnym krokiem do pokonania choroby. Diabetycy powinni pozostawać pod stałą opieką okulistyczną, gdyż powikłania w narządzie wzroku mogą doprowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku.

Autorzy: dr n. med. Anna Maria Ambroziak, dyrektor medyczna i naukowa Centrum Okulistycznego Świat Oka
dr n. med. Joanna Gołębiewska, kierownik pracowni diagnostyki i leczenia chorób siatkówki Centrum Okulistycznego Świat Oka

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Okulista pomoże wykryć cukrzycę”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *