Czego się napijesz

Wpływ alkoholu na wyrównanie cukrzycy jest tematem, który w gabinetach lekarskich porusza się dość rzadko – do tego stopnia, że czasami pacjenci utwierdzają się w przekonaniu, że w ich terapii konieczna jest całkowita abstynencja.

Jednak o wiele bardziej korzystne, zarówno z psychologicznego, jak
i medycznego punktu widzenia, jest uzyskanie wiedzy o efektach działania alkoholu i o zasadach jego bezpiecznego i odpowiedzialnego spożywania.

Alkohol a ogólny stan zdrowia

Mimo prowadzonych od lat badań, nadal nie rozstrzygnięto, jaki jest wpływ spożywania niewielkich ilości alkoholu na stan zdrowia. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego przyjęły „bezpieczną“ granicę dziennego spożycia czystego alkoholu etylowego na poziomie 20 g dla kobiet i 30 g dla mężczyzn – jednak może się zdarzyć, że nawet picie ilości poniżej zalecanego poziomu doprowadzi do niepożądanych następstw. Dlatego w ogólnych założeniach przyjmuje się, że spożycie alkoholu przez osoby chore na cukrzycę nie jest zalecane.

Niemniej, biorąc pod uwagę znaczne ograniczenia nakładane na chorego przez cukrzycę (dieta, konieczność regularnego zażywania leków, kontroli glikemii itd.) – dopuszczalne jest okazjonalne odstępstwo od powyższych zaleceń, przy zachowaniu odpowiedniej rozwagi i kontroli.

Ponadto, istnieją pewne przesłanki wskazujące na korzystny wpływ okresowego spożywania napojów alkoholowych – zwłaszcza dotyczy to czerwonego wina. Badania naukowe wykazały, że alkohol w umiarkowanych ilościach może zwiększać stężenie lipoprotein HDL (tzw. „dobrego cholesterolu“) – jednocześnie zmniejszając ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego oraz miażdżycy. Zawarte w czerwonym winie związki chemiczne pełnią w organizmie rolę antyoksydantów, czyli zwalczają wolne rodniki przyczyniające się m.in. do powstawania blaszek miażdżycowych oraz procesów starzenia organizmu.

Niestety, alkohol spożywany w większych ilościach bądź u osób predysponowanych może mieć liczne niekorzystne skutki, jak np. zwiększenie stężenia triglicerydów, otyłość oraz uszkodzenie wątroby. Ze względu na powyższe sprzeczne przesłanki, regularne spożywanie alkoholu w niewielkich ilościach nie może być zalecane, ale jednocześnie nie ma jasnych wskazań do jego jednoznacznego odradzania – kierować należy się zdrowym rozsądkiem.

Wpływ alkoholu na wątrobę

Wątroba jest kluczowym narządem zarówno w metabolizmie alkoholu, jak i węglowodanów. Narząd ten zarówno magazynuje glukozę (w postaci glikogenu), jak i produkuje ją na bieżąco z innych związków – zabezpieczając organizm przed spadkami poziomu cukru we krwi w okresach między posiłkami. Gdy glikemia się obniża, wątroba może zahamować jej spadek na dwa sposoby: uwalniając zapasy w procesie zwanym glikogenolizą albo tworząc glukozę na drodze tzw. glukoneogenezy.
Alkohol zaburza funkcjonowanie procesów wątrobowych na wiele różnych sposobów – w kontekście kontroli glikemii ważne jest, że pobudza on glikogenolizę, a hamuje glukoneogenezę. Dlatego wpływ spożycia etanolu na organizm może być różny – w zależności od tego, czy spożyty został wcześniej posiłek (tzn. wątroba posiada zapasy glikogenu), czy też nie.

Jeżeli alkohol przyjmowany jest „na pusty żołądek“,czyli po co najmniej kilkugodzinnym głodzeniu, doprowadzi on do spadku poziomu cukru we krwi. Z kolei, jeżeli przed piciem spożyty został pokarm, etanol doprowadzi do szybkiego rozpadu glikogenu (co objawi się wzrostem poziomu cukru we krwi), a dopiero po pewnym czasie dojdzie do gwałtownego spadku glikemii, gdy zapasy wątrobowe ulegną wyczerpaniu.

Dodatkowym czynnikiem wpływającym na glikemię jest rodzaj przyjmowanego alkoholu – to znaczy, czy spożywany napój sam w sobie zawiera węglowodany. Piwo, wino oraz wszelkiego rodzaju „słodkie“ alkohole (nalewki, likiery itp.) dodatkowo podnoszą poziom cukru we krwi ze względu na zawarty w sobie cukier – należy to również brać pod uwagę.

Jak spożywać alkohol bezpiecznie?

Z powyższych informacji wynika kilka istotnych zaleceń dla cukrzyków spożywających alkohol. Przede wszystkim dotyczą one osób leczonych insuliną, a także pochodnymi sulfonylomocznika – gdyż oba te rodzaje leków wiążą się z ryzykiem hipoglikemii, nasilanym przez spożycie alkoholu. Jednak w ogólnym zarysie wskazówki zawarte w ramce mogą być wsparciem dla wszystkich osób chorujących na cukrzycę.

Wskazówki zawarte w ramce mogą być pomocne przy planowaniu spożycia alkoholu – jednak podstawowa zasada pozostaje zawsze taka sama: liczy się zdrowy rozsądek i umiar.

O ile w kwestii spożycia niewielkich ilości alkoholu można pozwolić sobie od czasu do czasu na trochę „wolności“, to upojenie alkoholowe u osoby chorującej na cukrzycę jest ogromnym ryzykiem, grożącym w umiarkowanym przypadku pobytem w szpitalu, a w najgorszym – śmiercią. Rozważne spożywanie alkoholu jest jednak jak najbardziej normalne, także dla cukrzyka – przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności.

Lek. med. Marek Dryżałowski

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Czego się napijesz”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *