Osteoporoza a cukrzyca


Z badań wynika, że zarówno cukrzyca typu 1, jak i typu 2 zwiększa ryzyko rozwoju osteoporozy. Jaka zachodzi tu zależność i jak diabetyk może jej zapobiec?

Choć rzadko się o niej mówi, osteoporoza jest zaliczana do jednych z przewlekłych powikłań cukrzycy. Schorzenie to charakteryzuje się ubytkiem masy kostnej, podatnością na złamania oraz zmianami w architekturze kości.
Aktualne badania potwierdzają częstsze występowanie osteoporozy u osób z cukrzycą, choć w zależności od typu cukrzycy inne są tego przyczyny i inne podłoże rozwoju tego schorzenia.

Cukrzyca typu 1
U osób z cukrzycą typu 1 obserwuje się przede wszystkim zmniejszoną gęstość mineralną kości (osteopenię), która sprzyja złamaniom. Osteopenia traktowana jest jako wczesne stadium osteoporozy. Badanie przeprowadzone w Norwegii (Nord-Trondelag Health Survey) dowiodło, że u kobiet z typem 1 złamania występowały znacznie częściej niż u kobiet bez cukrzycy, przy czym znaczenie miał czas trwania choroby – po 5 latach od diagnozy masa kostna u diabetyczek był znacznie niższa. Z innego badania (Iowa Women´s Health Study) wynika, że prawdopodobieństwo złamań u kobiet z cukrzycą typu 1 jest od 12 do 25 razy wyższe niż u zdrowych kobiet.
Podwyższone ryzyko wystąpienia osteoporozy u osób z cukrzycą typu 1 ma różne przyczyny – jedną z nich jest podobne podłoże genetyczne. Znaczeniema też całkowity brak produkcji insuliny – w tym bowiem typie cukrzycy na skutek zniszczenia komórek beta trzustki insulina w ogóle nie jest produkowana przez organizm, a jest to hormon anaboliczny, którego przyczynia się do wzrostu tkanek, także tkanki kostnej. Cukrzyca typu 1 zdiagnozowana w dzieciństwie może opóźnić pokwitanie, co w konsekwencji może uniemożliwić osiągnięcie maksymalnej masy kostnej. Kolejna rzecz to wcześniejsza menopauza, która sama w sobie z powodu niedoboru estrogenów, jest czynnikiem ryzyka rozwoju osteoporozy (estrogeny chronią kości). Wspólną dla obu typów przyczyną rozwoju osteoporozy jest niewyrównana glikemia (zbyt wysokie cukry, czyli niedobór insuliny prowadzi do zaburzeń wzrostu masy kostnej). Badania wskazują, że zarówno niewyrównane glikemii i wysoka HbA1c korelują z rozwojem osteoporozy.

Cukrzyca typu 2
U większości osób z cukrzycą typu 2, w przeciwieństwie do typu 1, gęstość mineralna kości jest w normie, albo nawet wyższa niż przeciętnie. Mimo to z badań wynika, że złamania kości w tej grupie pacjentów występują dwa razy częściej. Przyczyny nie do końca są znane. Na pewno podobnie jak w typie 1 znaczenie ma niewyrównana glikemia, która przyczynia się do ubytków masy kostnej. Badania pokazują jednocześnie, że przywrócenie prawidłowych cukrów hamuje te ubytki. Zaobserwowano również, że osteoporoza koreluje z otyłością brzuszną charakterystyczną dla osób z cukrzycą typu 2. Co ciekawe metformina – lek stosowany w cukrzycy typu 2 może zmniejszyć ryzyko złamań.
Większa liczba złamań u osób z cukrzycą może też wynikać z innych przewlekłych powikłań towarzyszących cukrzycy np. retinopatii – pogorszone na jej skutek wzrok zwiększa ryzyko upadku, podobnie jak brak czucia w przebiegu neuropatii cukrzycowej czy epizody hipoglikemii z utratą przytomności.

Jak chronić się przed osteoporozą?
W profilaktyce rozwoju osteoporozy może pomóc odpowiednia dieta. Jakich składników należy szukać w menu? Przede wszystkim wapnia i witaminy D. Wapń znajdziemy w mleku, kefirze, maślance czy jogurcie, a jeśli ktoś nie toleruje nabiału powinien sięgnąć po zielone warzywa takie jak brokuły czy szpinak, produkty sojowe (mleko sojowe, tofu), nasiona (słonecznika, maku, sezamu), które też zawierają wapń. Witamina D zabezpiecza kości przed utratą gęstości, a co za tym idzie chroni przed złamaniami. Organizm sam ją wytwarza pod wpływem promieni słonecznych – aby dostarczyć odpowiednią jej ilość należy codziennie przebywać na słońcu przez 15-20 minut (musimy odsłonić 20% ciała). Jeślichodzi o pożywienie najwięcej wit. D znajdziemy w rybach (makrela, łosoś). Niewielkie jej ilości zawierają produkty mleczne, oleje roślinne, wątroba i jajka. Kościom sprzyja też aktywność fizyczna.
Czego należy unikać? Kawy, alkoholu i papierosów – badania dowiodły, że u osób palących osteoporoza występuje częściej. Kości osłabia również stres.

Piśmiennictwo na prośbę dostępne w redakcji

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Osteoporoza a cukrzyca”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *