Diabetologia – co nowego?


Od marca do kwietnia w 12 miastach Polski przedstawiano Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na rok 2017
Omówieniu zmian w Zaleceniach PTD towarzyszyły wykłady dotyczące wszelkich nowości w zakresie diabetologii – prezentowano najnowsze badania, publikacje, urządzenia, leki czy nowe insuliny, jakie pojawiły się na rynku.
O postępie technologicznym w diabetologii mówił m.in. prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, który wiele uwagi poświęcił przeszczepom wysp trzustkowych. – Zachwyt nad przeszczepami przeżywaliśmy 15 lat temu. Obszar ten się rozwija, choć w trochę innym kierunku niż przypuszczaliśmy.

Przeszczepy wysp trzustkowych
W ludzkiej trzustce znajduje się ok. 1 mln wysp Langerhansa, co daje ok. 2 g tkanki. Aby były jakieklowiek szanse na przyjęcie się przeszczepu, jednemu pacjentowi trzeba podać ok. pół miliarda wysp. Pierwszy udany przeszczep wysp trzustkowych (pacjent uniezależnił się od insuliny) wykonano w 1989 r. – Zaskakujące, że przez prawie 30 lat niewiele się w tym temacie zadziało, a metoda nie znalazła powszechnego zastosowania w leczeniu cukrzycy, bo sama procedura przeszczepu jest bardzo dobrze opracowana. Pobiera się trzustkę, nastrzykuje się ją kolagenazą, która rozbija kolagen i powoduje, że trzustka ulega degradacji – wyjaśniał prof. Czupryniak.
– Wyspy trzustkowe są w trzustce rozproszone – to tak jakby ktoś tę trzustkę posypał pieprzem – tłumaczył Profesor. Następnie trzustka trafia do komory Ricordiego, w której wyspy zostają wyizolowane. Podaje się je pacjentowi w postaci wlewu do żyły wrotnej. – Technicznie to jest najprostszy z przeszczepów do wykonania – mówił prof. Czupryniak.
– Obciążony najmniejszym ze wszystkich przeszczepów ryzykiem zgonu. Są natomiast pewne ograniczenia. Po pierwsze – źródło wysp (nie ma wystarczającej liczby trzustek do przeszczepu), po drugie konieczność posiadania dobrego laboratorium izolacji tkankowej, które jest bardzo kosztowne. Po trzecie wyspy trzustkowe po jakimś czasie obumierają.
Wskazaniem do przeszczepu wysp trzustkowych są: wieloletnia cukrzyca typu 1 z ciężkimi niedocukrzeniami, chwiejną glikemią, nieświadomością glikemii, w wyniku której pacjent nie może normalnie funkcjonować, a wszystkie inne metody leczenia zawiodły. Wymogiem jest także waga poniżej 90 kg. Dlaczego? Warunkiem powodzenia przeszczepu jest liczba przeszczepionych wysp, która jest uzależniona od masy ciała. Im człowiek cięższy, tym więcej wysp należy przeszczepić. Na całym świecie jest jedynie 1500 pacjentów po udanym przeszczepie trzustki (udany przeszczep to taki, który się przyjął, a wyspy podjęły pracę i funkcjonowały przynajmniej pół roku). Często u chorych przeszczep się powtarza, są jednak ograniczenia prawne – np. w Kanadzie można wykonać przeszczep 4 razy, w Anglii tylko trzy. Skąd te różnice? Ograniczenia dyktowane są względami etycznymi – każdy przeszczep to wyspy pochodzące od innego dawcy.

Komórki macierzyste
Duże nadzieje wzbudza przeszczep komórek macierzystych – komórkę taką traktuje się określonymi bodźcami, pod których wpływem rozwija się ona w konkretną komórkę. Aby uzyskać komórkę beta, potrzeba 13 tygodni. Być może w przyszłości będzie to metoda leczenia, ale na razie jest wiele pytań, np.: czy niefizjologiczna manipulacja komórką macierzystą nie spowoduje powstania nowotworu? Tak czy inaczej badania nad tą metodą żywiołowo się rozwijają.

Zalecenia PTD – zmiany
– Rewolucji nie ma – mówił prof. Czupryniak, podkreślając, że diabetolodzy do Zaleceń powinni podchodzić z pewnym dystansem, ponieważ nie są to nakazy, lecz zasady, na których można się oprzeć podejmując decyzje dotyczące leczenia diabetyka.
Jedną z nowości jest fakt, że zalecenia opatrzono siłą rekomendacji od a (najsilniejsza rekomendacja) do e (najsłabsza).
Rozbudowano także cele terapeutyczne dla kobiet z cukrzycą w ciąży – w pierwszym trymestrza zaleca się HbA1c poniżej 6,5%, w drugim i trzecim trymestrze poniżej 6% pod warunkiem, że nie ma większej częstości hipoglikemii.
Ważne sformułowanie, które się pojawiło to, że nie ma jednej uniwersalnej diety dla wszystkich diabetyków – powinna być ona ustalana indywidualnie.
Dla osób z cukrzycą typu 1 PTD wyraźnie rekomenduje stosowanie analogów insuliny ze względu na mniejsze ryzyko hiopoglikemii i większy komfort pacjenta.
Jeśli chodzi o cukrzycę typu 2 to jako lek pierwszego wyboru zaleca się metforminę (jeśli nie ma przeciwwskazań). Natomiast decyzję o intensyfikacji leczenia nie należy odwlekać dłużej niż 3 do 6 miesięcy.
W Zaleceniach pojawił się nowy rozdział pt. „Niektóre sytuacje szczególne” – znalazły się tam zagadnienia dotyczące np. leczenia pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki.

Sprawy dyskusyjne
Prof. Czupryniak zwrócił uwagę na dyskusję, która od dawna toczy się wokół tego, czy kobietom w ciąży podawać metforminę czy nie. Mimo, że w Zaleceniach PTD nadal rekomenduje się insulinę, tendencje na świecie są takie, że powoli wprowadza się leczenie metforminą. – Nie ma dowodów na szkodliwość stosowanie metforminy u kobiet w ciąży – mówił prof. Czupryniak. – Są nawet argumenty na to, że jest ona korzystna. Co prawda nie ma dowodów w postaci badań randomizowanych, bo nikt nie będzie prowadził badań na ciężarnych, ale w wielu krajach metformina jest jedynym dostępnym lekiem do leczenia cukrzycy w ciąży (m.in. w Indiach, na Dalekim Wschodzie) i jak się okazuje, pacjentkom stosującym metforminę nic złego się nie dzieje.

Chirurgia metaboliczna (dawniej bariatryczna)
PTD nie zmieniło także swojego stanowiska, jeśli chodzi o kierowanie osób z cukrzycą i otyłością na operacje bariatryczne (operacja zmniejszenia żołądka). Nadal wskazaniem jest BMI powyżej 35, mimo że zaleceniach wielu towarzystw diabetologicznych na świecie taką operację rozważa się już u osób z BMI powyżej 30.

Tags

You may also like...

0 thoughts on “Diabetologia – co nowego?”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *